DeEmki

Rzadko decyduję się na literaturę dla młodzieży, gdyż obawiam się treści bez głębszego znaczenia. Powieść Beaty Skrzypczak o czterech licealistkach jest jednak inna. Stanowi fabularny przewodnik po wartościach w zaniku- empatii i solidarności, oswajając czytelnika z pozytywami ludzkiej różnorodności oraz udowadniając, że prawdziwa przyjaźń wyrasta na gruncie wspólnych spraw i szacunku dla odmienności. Autorka nie próbuje przypodobać się odbiorcy za pomocą tanich chwytów. Serwuje nam pod płaszczem rześkich, żywiołowych intryg detektywistycznych całkiem trafne i rozsądne studium dorastania i skomplikowanego procesu budowania tożsamości.

Kreacja bohaterek to przykład charakterologicznej symetrii. Mamy tu do czynienia czteroosobowym układem sił, a są to wyraziste ekstrawertyczki i spokojne introwertyczki (reprezentujące też cztery temperamenty wprowadzone po raz pierwszy przez Hipokratesa). Wszystkie ich imiona czy też pseudonimy zaczynają się na literę „M” i stanowią tytuły poszczególnych rozdziałów. Pierwszoosobowe narracje dziewczyn przeplatają się i pozwalają poznać je bliżej.

Ogółem ujmując zarys fabuły, ekstrawertyczna część zespołu działa impulsywnie, generując akcję i twórczy chaos, natomiast introwertyczna połowa dokonuje cichej analizy faktów i hamuje zbyt nagłe wyskoki. Ich wzajemna symbioza to lekcja tego, jak różne temperamenty mogą się uzupełniać, a neuroróżnorodność objawia się jako zjawisko pozytywne i możliwe do zintegrowania (przesłanie dla pedagogów i nauczycieli czasem rozkładających ręce, mając w klasie nie lada mieszankę uczniów o różnych potrzebach psychicznych).

Jedna z intryg zaczyna się tam, gdzie większość dorosłych przeoczyłaby znaczenie pewnych detali. Nasze bohaterki posiadają wyczulenie na anomalie otoczenia. Ich uwagę przykuwa z pozoru nieistotny szczegół- czerwony długopis, a także subtelne zmiany w zachowaniu nauczycielki fizyki i nauczyciela matematyki. Drugie ze śledztw z kolei dotyczy zagrożonego balu szkolnego przez tajemnicze wiadomości i pogróżki kierowane do dyrekcji i grona pedagogicznego. Wkraczamy więc razem z ekipą DeEmek na pole badawcze. Dziewczyny zaczynają przeprowadzać wywiady, analizować mimikę rozmówców, ton głosu, gesty. Śledzenie tego, jak z pojedynczych puzzli układają obraz szkolnej tajemnicy, dostarcza nam humoru.

Mocną stroną tej powieści jest jej warstwa komiczna. Autorka posiada zdolność tworzenia humorystycznych porównań, do których chętnie się wraca. Obdarza czytelnika solidną porcją zabawnych incydentów, wpadek i dystansu bohaterek do samych siebie. Uzmysławia, że świat nastolatka wcale nie musi być przytłaczający, stresujący i pełen frustracji. Optymistyczne nastawienie ma moc przekształcania wstydliwych bądź problematycznych sytuacji w rozweselające i podnoszące na duchu lekcje na przyszłość.

Książka może być potraktowana jak poradnik dla dorosłych. Czytając tę historię, zyskujemy bezcenne obycie z tym, co naprawdę siedzi w głowach współczesnej młodzieży. Uczy ona bowiem, że pod maską buntu, niegrzecznych fraz lub pozornej obojętności kryje się potrzeba zrozumienia, dialogu, akceptacji, poszanowania wolności wyboru i bezpieczeństwa.

“DeEmki” to niezwykle przystępna, napisana lekkim, bogatym i oddziałującym na wyobraźnię językiem powieść, która ma moc rozweselającą i wychowującą, lecz bez cienia moralizatorskiego tonu. Jedyną uwagę miałabym to zdania na stronie 55, a mianowicie: “I w tym momencie zauważyłam ten jej wzrok, który już coś wypatrzył, mimo że nam zajęłoby to pewnie lata świetlne.” Z kontekstu wynika, że autorce chodziło o określenie tempa reakcji, a lata świetlne to jednostka odległości, a nie czasu. Poza tym niemal na każdej stronie natrafić można na tak humorystyczne metafory i błyskotliwe sentencje, że aż chce się je zapisać w prywatnym notesie cytatów. Cieszę się, że Beata Skrzypczak planuje napisać kolejną część przygód Mili, Maśki, Muzy i Maliny, gdyż wiem, że z przyjemnością przeznaczę godziny na jej przeczytanie.